Schokkend is misschien overdreven. Zorgelijk is het wel.

Internationaal onzekere tijden vragen om politici die het hoofd koel houden en het volk koersvast en veilig door de uitspattingen van op hol geslagen wereldleiders loodsen. En omdat onze demissionaire premier Dick Schoof niet al te aanwezig is, zette ik maandag Goedemorgen Nederland aan waar twee politici op de bank zaten.

‘We moeten wel kijken naar de nieuwe wereldorde die nu gaande is’, zei Caroline van der Plas, leider van de BBB, een partij die vooralsnog in de regering zit. Ze liet in het midden welke wereldorde dat nu is, maar drukte de kijker vlak voor het reclameblok op het hart ‘te kijken naar het grotere plaatje’.

Het bleef gissen.

Na de reclame reageerde VVD-prominent Ankie Broekers-Knol op de uitspraak van Donald Trump ‘dat niemand hem kan tegenhouden’ als het om bijvoorbeeld de inname van Groenland ging. ‘Een president van toch wel een heel groot land in de wereld, een machtig land, vind ik best, eh, nou, schokkend is misschien overdreven, maar zeer zorgelijk is het wel.’

Ze vertelde dat Europa wel in een winterslaap was geraakt. ‘Over militaire macht en dergelijke hebben we wel heel makkelijk gedacht: als er een probleem komt, dan komen die Amerikanen wel.’ En nu? Uit het hele gesprek bleek maar één conclusie: we zitten met de gebakken peren.

Je zou het bijna vergeten, maar het was de VVD, de partij van Broekers-Knol, die in 2010 met het CDA en de PVV tekende voor een eerste ronde fikse bezuinigingen bij Defensie. Uiteindelijk werd er tot en met 2015 een recordbedrag van 1 miljard euro bezuinigd. Broekers-Knol zat van 2001 tot en met 2019 in de Eerste Kamer, en stemde met haar volle verstand in met de begrotingen vol bezuinigingen.

In het begin van die periode, in 2002, sloot haar partijgenoot minister Annemarie Jorritsma van Economische Zaken een contract met 44 ondernemingen voor in totaal 858 miljoen euro voor de ontwikkeling en aanschaf van de JSF, de Amerikaanse straaljager F-35. Dutch Space was één van die bedrijven. Na haar ministerschap, anderhalf jaar na de ondertekening van het contract, ging Jorritsma aan de slag als commissaris bij Dutch Space.

De tv-serie F-35: Onder Trumps vleugels van onderzoeksprogramma Argos toont de oude beelden van een champagne proostende minister Jorritsma als de JSF-deal rond is. En daarmee werd Nederland nóg afhankelijker van Amerika. Voor de software-updates van de 46 Nederlandse toestellen is Nederland afhankelijk van de Verenigde Staten. Als die kwaad willen door geen software-updates meer te geven, vertellen deskundigen in het programma, worden de straaljagers een stuk minder effectief.

En nu zijn het vooral VVD’ers die ons vertellen dat we nou eenmaal realistisch moeten zijn en voorlopig afhankelijk van de Verenigde Staten zullen zijn.

‘De taal is agressief, maar zijn zorgen zijn terecht’, zei demissionair VVD-minister David van Weel van Buitenlandse Zaken zondagavond bij RTL Tonight over de oorlogsretoriek van Trump. Dat Amerika militairen op Groenland kan zetten, zoveel als hij wil, en ook gewoon grondstoffen kan grijpen, zal volgens hem ‘de uitkomst’ van die ‘zorgen’ zijn. De minister kon er ook ‘mee leven’ als de Verenigde Staten Groenland ‘koopt’, zei hij een dag later op de radio. Als dat maar ‘eerlijk’ en democratisch (‘de Groenlanders moeten zelf kunnen kiezen’) gebeurt.

Maar democratie is een rekbaar begrip, bleek onlangs uit een interview dat Van Weel gaf aan De Marker. Over de ICE-agent die een 37-jarige Renee Good door haar hoofd schoot, en een regering die dit, zonder onderzoek, verdedigde door haar zomaar uit de losse vuist van ‘terrorisme’ te beschuldigen: ‘In een democratie vallen ook doden, en dat kan ook gebeuren door geweld vanuit de overheid.’

Schokkend is misschien overdreven, maar zeer zorgelijk is het wel.

Bureau van Keken is gratis te lezen. Maar een financiële bijdrage wordt zeer gewaardeerd. U kunt mij steunen via een (kleine) directe donatie via deze link of een lidmaatschap via deze groene knop. Leden ontvangen elke week op dinsdag een column in de mailbox.