Een mythisch huzarenstukje

De ‘financiële plaat’ is zo’n politieke term die deze dagen volop door journalisten wordt overgenomen en daardoor ineens overal klinkt. Zo’n plaat is een ingewikkeld proces, is dan te horen. Een heuse puzzel, klinkt het ook, begeleid door het ernstige gezicht van de duider van dienst.

Als die plaat nou eenmaal is ‘gelegd’, volgt waarschijnlijk het 'huzarenstukje' dat de formerende partijen D66, CDA en VVD ‘in het landsbelang’ hebben afgeleverd. En het zal niet hardop worden gezegd, maar spindokters draaien overuren om te suggereren dat oppositiepartijen die niet meewerken zich ‘onverantwoord’ gedragen.

Wie de duidingen goed beluistert, merkt al snel dat VVD’er Eelco Heinen als een bok op de haverkist op die ‘financiële plaat’ zit. De demissionaire minister van Financiën presenteert zich graag als strenge boekhouder, precies zoals zijn partij, de VVD, zichzelf graag profileert. Wie rust in de eigen portemonnee wil en in die van het land, moet bij de VVD zijn, beweert de VVD zelf tenminste.

Maar iets zeggen is iets anders dan iets doen, en wie een beetje terugblikt op de laatste regeringsjaren van de VVD ziet toch een andere werkelijkheid. In Rutte IV bijvoorbeeld, waren de coalitiepartijen VVD, CDA, ChristenUnie en D66 zo op elkaar uitgekeken, dat ze elkaar omkochten. Pijnlijke maatregelen werden uit de weg gegaan als bindmiddel voor de coalitie, en via allerlei fondsen werden tientallen miljarden euro’s verspreid.

Historisch veel geld werd er in mum van tijd uitgegeven, en in de plannen liet Rutte IV de (normaliter voor de VVD heilige) begrotingsnorm los, zonder al te veel debat. Dat de staatsschuld toch lager uitkwam dan in die vijftien jaar daarvoor (minder dan 50 procent van het bbp) was te danken aan geluk, zoals een lage rente en het niet kunnen vinden van genoeg mensen om al die extra plannen uit te voeren, waardoor er geld op de plank bleef liggen.

Het kabinet-Schoof begrootte al niet veel beter. Adviesorganen waren uiterst kritisch op de eerste, en meteen ook laatste, miljoenennota die dat kabinet missionair indiende. De Algemene Rekenkamer waarschuwde dat de doelen vaak zo slecht waren geformuleerd, dat ze niet eens door het parlement konden worden gecontroleerd.

Er zat ook behoorlijk wat wensdenken in de begroting. Zo zou de begroting van Asiel en Migratie voor 2025 van 9,4 miljard euro binnen twee jaar naar 2,8 miljard euro moeten gaan. Een vermindering van maar liefst 70 procent. Het kabinet ging er voor het gemak vanuit dat er geen asielzoekers meer naar Nederland zouden komen en er dus bezuinigd kon worden op de Immigratie- en Naturalisatiedienst en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers, en de zelfbenoemd topboekhouder Eelco Heinen zette zijn handtekening onder deze broddelberekening.

Het is dan ook behoorlijk potsierlijk als de VVD weer eens beweert dat andere, meestal linkse, partijen niet realistisch kunnen begroten.

In Nieuwsuur liet politiek duider Arjan Noorlander afgelopen zondag de financiële problemen zien die nu op tafel liggen bij de formerende partijen. Voor Asiel en Migratie moet er tussen de 3 en 5 miljard euro bijkomen. ‘Het vorige kabinet-Schoof had beloofd: wij gaan het hele asielprobleem oplossen en dan hoeft er ook geen geld meer naartoe. Dat is allemaal wegbezuinigd. En wat blijkt nu? Het asielprobleem is nog niet opgelost.’

Hou dit vooral in gedachte straks als Heinen, die ook in het nieuwe kabinet de post Financiën hoopt te bezetten, zijn huzarenstukje presenteert.

Bureau van Keken is gratis te lezen. Maar een financiële bijdrage wordt zeer gewaardeerd. U kunt mij steunen via een (kleine) directe donatie via deze link of een lidmaatschap via deze groene knop. Leden ontvangen elke week op dinsdag een column in de mailbox.