Hoe de VVD de talkshows regisseert

Oud-directeur Frans Klein van de NPO, de man die bekend stond als de Mao van het Mediapark, zei ooit in de Volkskrant dat drama dé manier was om eigentijdse verhalen te vertellen. ‘Kijk naar de serie House of Cards, over machinaties in de Amerikaanse politiek. Via Nieuwsuur zouden nooit zoveel mensen daarmee in aanraking zijn gekomen.’

Die politieke verslaggeving, met spanningsbogen, bruggetjes en cliffhangers zien we nu dagelijks op tv. Alleen de moorden ontbreken nog. Kijk alleen al naar de aankondiging van de WNL-talkshow Café Kockelmann: ‘Haagse hoofdrolspelers en smaakmakers schuiven aan om terug- en vooruit te blikken op de debatten, wandelgangen en verhaallijnen van de politiek.’

Het is de VVD die deze verhaallijnen als geen ander beheerst én uitzet. Vlak voordat de Eerste Kamer stemde over de veelbesproken asielwetten doken allerlei veteranen op in praatprogramma’s op tv en de radio om hel en verdoemenis te prediken. Zoals Annemarie Jorritsma die dreigde met nieuwe verkiezingen wanneer coalitiepartner D66 niet zou instemmen. Zo houden de actieve kopstukken van de VVD schone handen en kunnen zij later op de tv ‘milder’ klagen over D66.

En dat deden fractieleider Ruben Brekelmans en Dilan Yesilgöz dan ook volop. De laatst genoemde was veelvuldig op tv om als partijleider en vicepremier te praten over andere partijen die ‘niet leveren op asiel’, maar was als minister van Defensie in geen talkshow te zien toen de Algemene Rekenkamer onlangs meldde dat het onduidelijk was hoe haar departement miljarden euro’s uitgeeft.

Trots meldde ze op X dat ‘we scherp blijven op elke euro’. Yesilgöz kiest wel haar eigen verhaallijn en komt daarmee weg sinds haar na nareis-op-nareis-leugen waarmee ze in 2023 het opblazen van het kabinet-Rutte IV rechtvaardigde. Na slecht nieuws, post je iets tegendraads op X, duik je even een weekje voor de talkshows in de wetenschap dat geen presentator je er, zodra de volgende rel zich aandient, nog naar vraagt. Feiten zijn als een krop sla in warm weer op de redacties van talkshows: ze verwelken voor je ogen.

Daarom is het vooral interessant om te kijken wanneer Brekelmans en Yesilgöz níet aanschuiven bij een kwebbelshow: dan hebben ze namelijk even geen mooie rol in de verhaallijn. Zo zag je ze nergens na de rellen in Loosdrecht, waarbij brand werd gesticht voor het gebouw waar asielzoekers verbleven. Toen verschenen oud-voorzitter Christianne van der Wal, veteraan Henk Kamp (‘ja, maar de instroom moet naar beneden’) en Halbe Zijlstra vooral op televisie.

Met die laatste gast die steevast opduikt bij het rechts-conservatieve Nieuws van de Dag (SBS) én Pauw en De Wit (van het progressieve BNNVARA) is toch iets merkwaardigs aan de hand. Oud-politicus Zijlstra is voorzitter van de Nederlandse Bond van Bemiddelaars- en Uitzendondernemingen (NBBU), een aanzienlijk deel van zijn achterban drijft op arbeidsmigratie – het type migratie waar hij in geen enkele talkshow over wordt bevraagd terwijl hij het wel ongehinderd over asiel mag orakelen.

Bij veel van die gesprekken wordt de staatscommissie Demografische Ontwikkelingen erbij gehaald. Maar zelden gaat het dan over de grote groep arbeidsmigranten die systematisch worden uitgebuit in slachthuizen, distributiecentra en kassen. Nederland telt naar schatting 950 duizend arbeidsmigranten, al weet niemand het zeker omdat ze vaak nergens geregistreerd staan. Waarschijnlijk zijn het er meer. Ze worden onderbetaald, moeten onveilig werk doen en worden met tientallen in kleine flatjes gepropt.

Oud-minister Eddy van Hijum van NSC wilde de positie van arbeidsmigranten verbeteren en presenteerde een verbod voor werkgevers – vaak uitzendorganisaties – om een deel van het toch al lage loon in te houden voor woonruimte (lees: erbarmelijk onderhouden hokken). Zijn opvolger Mariëlle Paul van de VVD zette een streep door dat voorstel, een dag ná de verkiezingen. ‘De uitzendlobby @ work’, schreef Van Hijum daarover op LinkedIn.  

Maar de verhaallijn is zo gesponnen richting asiel, dat het in de grote talkshows nooit over de uitbuiting van arbeidsmigranten gaat – zelfs niet als een lobbyist van de uitzendmarkt aan tafel zit.

Bureau van Keken is gratis te lezen, maar kan alleen blijven draaien met steun. Een donatie via deze link of een lidmaatschap via deze knop helpt direct. Leden ontvangen elke week op dinsdag een column in de mailbox.