De lokale politiek verdient beter

De gemeenteraadsverkiezingen zijn het vierjaarlijkse moetje voor tv-redacties van met name talkshows. Met lange tanden kondigen presentatoren ‘lollige’ campagnefilmpjes met lokale politici aan. ‘Ha’, zie je ze handenwrijvend denken, ‘kijk ze daar toch eens heerlijk kneuterig zijn’, om vervolgens ons met een bloedserieus gezicht te vertellen dat de opkomst tijdens de gemeenteraadsverkiezingen zo tegenvalt.

‘Hoe kán dat toch?’

Gelukkig is een lokale politicus niet afhankelijk van een landelijke talkshow. Toch is de lethargische houding vanuit het Mediapark in Hilversum richting de lokale politiek ronduit beschamend. Het laat zien hoe naar binnen gekeerd en kijkcijferverslaafd veel van de tv-redacties zijn. Filmpjes leveren clicks op, BN’ers ook: vandaar dat de redactie van Pauw & De Wit alleen lokale lijsttrekkers uitnodigt onder begeleiding van een bekend landelijk kopstuk, alsof een lokaal politicus een oppas nodig heeft om voor de camera’s te verschijnen.

Eerlijk is eerlijk, daar worden lokale lijsttrekkers in elk geval nog uitgenodigd, want bij de meeste praatprogramma’s in Nederland zijn het namelijk vooral de landelijke partijleiders die vertellen dat ze al weken door het land reizen (poe, poe) en trots zijn op hun lokale collega’s. Je zou bijna denken dat partijen als het D66, het CDA, GroenLinks-PvdA of zelfs Forum voor Democratie de enige spelers zijn tijdens de gemeenteraadsverkiezingen, terwijl het juist de lokale partijen zijn met een derde van alle stemmen. Maar die lokale partijen zie je alleen in lollige filmpjes.

 Het zijn juist de landelijke kopstukken die het de lokale politiek steeds moeilijker hebben gemaakt de afgelopen jaren. Gemeenten kregen steeds meer taken zoals de jeugdzorg en thuiszorg voor kwetsbare inwoners. ‘Decentraliseren’, heette dat in ambtelijk jargon, maar het bleek vooral ‘afschuiven’ met een stuk minder geld. Tegelijkertijd kregen gemeenten minder te zeggen over bijvoorbeeld de politie, alle korpsen werden in één landelijke dienst. De gemeente die meer agenten wil, moet beschikken over een flinke (en dure) lobby voor een luisterend oor in Den Haag.

En sowieso wil de landelijke politiek zich maar wat graag bemoeien met lokale politici als het electoraal goed uitkomt. Zo pleit de landelijke VVD bijvoorbeeld voor het maximeren van de lokale onroerendezaakbelasting (OZB). Maar juist die OZB is voor veel gemeenten de enige knop waaraan ze kunnen draaien voor meer inkomsten. Ook buitelen landelijke partijkopstukken over elkaar heen om te vertellen wat burgemeesters moeten doen tegen demonstraties. En dan is er Geert Wilders, die met zijn PVV-tournee langs gemeenten trekt om lokale bestuurders onder druk te zetten over asielzoekerscentra.

Het lijkt wel alsof de gemeenteraadsverkiezingen alleen nog maar gaan over azc’s. Terwijl er in elke gemeente veel meer speelt dat het dagelijks leven van mensen direct raakt. Ik had de eer om voor Prodemos in zes gemeenten de stemwijzer te maken, daardoor leerde ik passionele raadsleden kennen – links en rechts – die zich met hart en ziel inzetten voor hun gemeente. Ze houden zich bezig met veilige wegen en leefbare binnensteden. Ze worstelen met de hoge kosten voor de jeugdzorg en kampen tegelijk met de stille opmars van de vergrijzing. Optimistisch en vol energie blikken ze vooruit en bedenken creatieve oplossingen voor hun inwoners: van nieuwe woonvormen tot buurtinitiatieven om de eenzaamheid te bestrijden. Terwijl de landelijke politiek zich vooral terugtrekt in een papieren werkelijkheid en een permanente campagne voert voor de camera’s, vormen de lokale politici het cement in hun samenleving.

Nee, lokale politici zijn niet zo gelikt als de Hilversumse tv-wetten voorschrijven; ze zijn in elk geval niet doordrenkt met cynisme en scoringsdrang. Denk vooral daaraan als je naar het stemhokje wandelt woensdag.

Bureau van Keken is gratis te lezen. Maar een financiële bijdrage wordt zeer gewaardeerd. U kunt mij steunen via een (kleine) directe donatie via deze link of een lidmaatschap via deze knop. Leden ontvangen elke week op dinsdag een column in de mailbox.