Van heinde en verre - 9 juli 2026

VAN HEINDE EN VERRE

     Notities van een terugkomer - 9 juli 2026

'In Kenia,' zo is lange tijd door inwoners gezegd, 'zal nooit een onbesneden man president zijn.' Dat klinkt op het eerste gehoor willekeurig, tot je begrijpt wat er echt mee bedoeld is. Het Nilotische Luo-volk, dat zo'n 400 jaar geleden neerstreek aan de oevers van wat we nu het Victoriameer noemen, is een van de weinige Keniaanse volkeren waarbij de besnijdenis van jongens níét wordt verricht als overgangsritueel naar de volwassenheid.

Een Luo mag dus niet echt meedoen, zo luidt de werkelijke boodschap. Dat mechanisme van uitsluiting heeft in de politiek van het Oost-Afrikaanse land sinds de onafhankelijkheid in 1963 meer dan eens zijn werking gehad. Vice-president en premier bleken het hoogst bereikbare. Goed dan, bedacht de zoon van een Luo-vader in 2008, dan word ik gewoon president van het machtigste land ter wereld. U kent hem vast nog wel, die Barack Obama.

Bij zijn eerste verkiezing in de Verenigde Staten kondigde de Keniaanse president, Mwai Kibaki (van het Kikuyu-volk) een vrije dag af. Een Luo op afstand die heel succesvol was gebleken, werd ineens als een heuse en volwaardige zoon van Kenia, als 'een van ons' beschouwd. Precies zoals Antilliaanse atleten als Nederlanders worden gezien - zo lang zij althans winnen en vrolijk glimlachen zoals Churandy Martina.

Harder optreden

In de politiek van de huidige Nederlandse Tweede Kamer is er ruim baan voor het uitsluitingsmechanisme. Het meest recente en potsierlijke voorbeeld daarvan leverde de VVD'er Bart Bikkers, van wie ook u vast nog nooit eerder had gehoord, toen hij een voorstel indiende om 'harder op te treden tegen onnodig toeteren'. Het plannetje vond al snel een rechts-radicaalrechts-extreemrechtse meerderheid in onze volksvertegenwoordiging.

Ook hier lijkt het op het eerste gezicht om een redelijk voorstel te gaan. Onnodig toeteren, wie heeft er immers geen pesthekel aan. Maar onder de schijnbaar onschuldige woorden van het Kamerlid gaat natuurlijk een giftige ondergrond schuil. Bent u een Marokkaans-Nederlands burger van Nederland, en toetert u na een overwinning van Marokko? Dan begaat u een overtreding. En moet u aan de kant. U mag dus niet echt meedoen, net als de Luo's.

Gruwelijkheden

Het aantal politieke plannen en voorstellen om sommige Nederlanders als minderwaardige minderheid buiten te sluiten groeit gestaag. Forum voor Democratie gaat hierin natuurlijk voorop, maar ook de gristelijke mannenbroeders van de SGP laten zich tegenwoordig steeds duidelijker gelden, net dus als de ooit fatsoenlijk rechts-liberale VVD. Terwijl we allemaal weten tot welke gruwelijkheden het uitsluiten van minderheden kan leiden.

Voor de meeste mensen geldt het gebruik van fysiek geweld tot nu toe als een grens die zij in het realiseren van hun politieke denkbeelden niet wensen over te steken. Het geweldsmonopolie berust bij de overheid, zo luidt het immers. Maar overal om ons heen zien we hoe snel dit beginsel aan het eroderen is en 'eigenrichting' steeds meer terrein wint. Dan dreigt de afgrond.

Daartegen moeten we ons verzetten. Om lijfsbehoud ook van hen die ons dierbaar zijn - en daarmee van onszelf. Ooit zat de Nederlandse krijgsmacht zonder kogels en moesten oefenende soldaten 'pangpang!' roepen. Daaraan moest ik zaterdagavond denken, toen feestvierende mensen na de overwinning van Marokko langs mijn huis reden. Ik heb zelf geen auto. En dus riep ik maar, zo luid als ik kon: Toettoet!

Kees Broere